Nöbetçi Eczaneler
Erzincan’ın sahip olduğu biyolojik çeşitliliğe dikkat çeken Prof. Dr. Ali Kandemir, Munzur ve Esence dağlarının yüzlerce endemik türe ev sahipliği yaptığını, bazı bitkilerin ise dünyada yalnızca bu bölgede görüldüğünü ifade etti.
Türkiye’nin bitki çeşitliliği bakımından en zengin şehirlerinden biri olan Erzincan, sahip olduğu doğal zenginliklerle bilim insanlarının dikkatini çekmeye devam ediyor. Yaklaşık 29 yıldır Erzincan’da görev yapan Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ali Kandemir, kentin dağlarında yürüttüğü çalışmalarla hem Erzincan’ın doğal mirasını kayıt altına aldı hem de dünya bilim literatürüne önemli katkılar sundu.
1997 yılından bu yana Erzincan’da görev yaptığını belirten Kandemir, üniversitelerin bulundukları bölgelere katkı sağlaması gerektiğine inandığını ifade ederek, bu anlayış doğrultusunda Erzincan’ın bitki çeşitliliğini ortaya koymak adına hemen hemen bütün dağlarını dolaştığını söyledi. Bölgenin bitki çeşitliliğini ortaya çıkarmak ve koruma stratejileri geliştirmek amacıyla uzun yıllardır saha çalışmaları yürüttüğünü belirten Kandemir, bu çalışmalar sırasında daha önce bilinmeyen 16 yeni bitki türünü keşfederek bilim dünyasına kazandırdığını kaydetti.
“Türkiye’nin Bitki Çeşitliliği Avrupa’ya Eşdeğer”
Cumhurbaşkanlığı himayesinde ve Nihat Gökyiğit Vakfı tarafından hazırlanan 62 ciltlik Türkiye Bitkileri eserinde bilim editörü ve yazar olarak görev aldığını ifade eden Kandemir, Türkiye’nin bitki çeşitliliği açısından dünyanın sayılı ülkeleri arasında yer aldığını söyledi.
Türkiye’de yaklaşık 12 bin doğal bitki çeşidinin bulunduğunu belirten Kandemir, bu sayının neredeyse Avrupa kıtasındaki toplam bitki çeşitliliğine eşit olduğunu vurguladı.
Ancak bu zenginliğin ülke genelinde eşit dağılmadığını ifade eden Kandemir, özellikle endemik bitkilerin yüksek dağlık alanlarda yoğunlaştığını belirterek Erzincan’ın bu açıdan son derece özel bir konuma sahip olduğunu söyledi.
Dünyada Sadece Erzincan’da Yaşayan Türler Bulunuyor
Erzincan’ın kuzeyindeki Esence Dağları ile güneyindeki Munzur Dağları’nın Türkiye’nin en önemli endemik bitki merkezleri arasında yer aldığını söyleyen Kandemir, kentte bugüne kadar yaklaşık 2 bin 700 doğal bitki çeşidinin kayıt altına alındığını açıkladı.
Bu türlerin yaklaşık 650’sinin endemik olduğuna dikkat çeken Kandemir, bunlardan yaklaşık 60’ının dünyada yalnızca Erzincan’da yetiştiğini belirtti.
“Munzur ve Esence Dağları’nı çevresiyle birlikte değerlendirdiğimizde bu sayı yüzlere yaklaşabilir” diyen Kandemir, Erzincan’ın biyolojik çeşitlilik açısından yalnızca Türkiye için değil dünya için de önemli bir merkez olduğuna vurgu yaptı.
Röportajda polenlerin bitkiler için taşıdığı öneme de değinen Prof. Dr. Kandemir, polenin çiçekli bitkilerin eşeyli olarak üremesinde temel unsurlarından biri olduğunu söyledi.
Polenlerin erkek üreme hücresini taşıyan mikroskobik yapılar olduğunu belirten Kandemir, genetik çeşitliliğin oluşması ve bitkilerin değişen çevre koşullarına uyum sağlayabilmesi için polenlerin büyük önem taşıdığını ifade etti.
Tozlaşma olarak adlandırılan süreçte polenlerin erkek organdan dişi organa taşındığını anlatan Kandemir, bu taşınmanın rüzgâr, su, böcekler ve bazı canlılar aracılığıyla gerçekleşebildiğini söyledi.
Türkiye’deki bitkilerin önemli bir kısmında polen taşınımının rüzgâr ve böcekler tarafından sağlandığını belirten Kandemir, özellikle arılar başta olmak üzere birçok canlının ekosistemin devamlılığında kritik görev üstlendiğini dile getirdi.
Erzincan’da İlkbahar Aylarında Polen Yoğunluğu Artıyor
Erzincan’da gerçekleştirilen atmosferik polen çalışmaları hakkında da bilgi veren Kandemir, kentte iki yıl süren araştırmalar sonucunda bir meslektaşının havadaki polen yoğunluğunu ortaya konulduğunu söyledi.
Araştırma sonuçlarına göre ilkbahar aylarında havadaki polen miktarının ciddi şekilde arttığını belirten Kandemir, bunun temel nedeninin çam, servi, mazı, kavak ve ardıç gibi rüzgârla tozlaşan ağaç türleri olduğunu ifade etti.
Yaz aylarında ise otsu bitkilerin polenlerinin daha baskın hale geldiğini söyleyen Kandemir, özellikle alerjik rahatsızlıkları bulunan vatandaşların ilkbahar döneminde daha dikkatli olmaları gerektiğini belirtti.
“Her Bitki Şifa Kaynağı Değildir”
Toplumda bitkilerle ilgili yaygın yanlış inanışlara da değinen Prof. Dr. Kandemir, en büyük yanlışlardan birinin “bitkiler her derde devadır” düşüncesi olduğunu söyledi.
Bitkilerin sağlık alanında kullanımının bilimsel bir gerçek olduğunu ancak her bitkinin her hastalığa iyi geldiği yönündeki düşüncenin doğru olmadığını belirten Kandemir, doğadan rastgele toplanan bitkilerin bilinçsizce kullanılmasının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Her bir bitkinin kullanım amacı, kullanım şekli, dozu ve kullanım süresi hakkında vatandaşların kulaktan dolma bilgiler yerine, doktor ve bitkisel tedaviler konusunda eğitim almış uzman görüşlerine başvurmaları gerektiğini söyledi.
İklim Değişikliği Erzincan’ın Dağlarını da Etkiliyor
Küresel iklim değişikliğinin bitki örtüsü üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kandemir, son yıllarda dikkat çekici değişimlerin gözlemlendiğini ifade etti.
Ağaç ve çalı türlerinin dağların daha yüksek kesimlerine doğru yayılmaya başladığını belirten Kandemir, bunun yıllık ortalama sıcaklık artışının önemli göstergelerinden biri olduğunu söyledi.
Geçmişte daha güney bölgelerde görülen bazı bitki türlerinin artık Erzincan çevresinde de görülmeye başladığını kaydeden Kandemir, bitki yaşam kuşaklarının kuzeye ve daha yüksek rakımlara doğru kaydığını ifade etti.
Bilim İnsanından Erzincan İçin Önemli Mesaj
Yaklaşık otuz yıldır Erzincan’ın doğal zenginliklerini araştıran Prof. Dr. Ali Kandemir, kentin sahip olduğu biyolojik çeşitliliğin korunmasının büyük önem taşıdığını belirterek, Erzincan’ın yalnızca doğal güzellikleriyle değil, dünyada eşi benzeri olmayan bitki türleriyle de öne çıktığını söyledi.
Erzincan’ın dağlarının, vadilerinin ve yüksek rakımlı yaşam alanlarının gelecek nesillere aktarılması gereken büyük bir doğal miras olduğunu ifade eden Kandemir, bilimsel çalışmaların artırılması ve koruma faaliyetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Dr. Kandemir bilim dünyasına ilk olarak Erzincan’dan toplanarak tanıtılan veya adını Erzincan’dan alan bitkilere “Erzincanlı bitki” dediklerini, bu kavramın Erzincan’ın tanıtımında kullanılabileceğini de ilave etti.