Haber: Muhammed Enes Sevilir
Türkiye’nin farklı üniversiteleri ile yurt dışındaki araştırma merkezlerinden yaklaşık 90 araştırmacı, 14–16 Ekim’de Erzincan’da düzenlenecek Aktif Tektonik Araştırma Grubu’nun 29. Çalıştayı’nda bir araya gelecek. Toplam 52 bildirinin sunulacağı çalıştayda, Erzincan’ın zemin özelliklerinden Yedisu Fayı’na, Kahramanmaraş depremlerinden Marmara’daki deprem senaryolarına kadar birçok konu ele alınacak.
Türkiye’nin deprem tarihinde ağır kayıplarla anılan Erzincan, aktif tektonik ve deprem araştırmaları alanında çalışan bilim insanlarını ağırlamaya hazırlanıyor. Aktif Tektonik Araştırma Grubu’nun 29. Çalıştayı (ATAG 29), 14–16 Ekim 2026 tarihlerinde Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Deprem Teknolojileri Enstitüsü ev sahipliğinde gerçekleştirilecek.
Aktif tektonik, paleosismoloji, sismoloji, jeodezi ve deprem mühendisliği alanlarındaki araştırmaların paylaşılacağı çalıştaya; Türkiye’deki 16 üniversitenin yanı sıra kamu kurumları, meslek odaları ve yurt dışındaki araştırma merkezlerinden yaklaşık 90 kişinin katılması bekleniyor. Toplam 29 kurumun temsil edileceği bilimsel buluşmada, dokuz oturumda 40 sözlü ve 12 poster olmak üzere 52 bildiri sunulacak.
Çalıştayın gündeminde, Erzincan ve çevresindeki deprem tehlikesine ilişkin araştırmalar önemli yer tutacak. Yedisu Fayı, Erzincan Havzası’nın zemin yapısı, bölgede kurulan sismik istasyonların kayıtları ve olası depremlerin yapı stokuna etkileri üzerine yapılan çalışmalar katılımcılarla paylaşılacak.
ERZİNCAN’IN DEPREM GEÇMİŞİ VE YEDİSU FAYI ELE ALINACAK
27 Aralık 1939’da meydana gelen ve yaklaşık 33 bin kişinin hayatını kaybettiği Erzincan Depremi, Cumhuriyet tarihinin en büyük doğal afetlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Yaklaşık 360 kilometre uzunluğunda yüzey kırığı oluşturan deprem, Kuzey Anadolu Fayı boyunca batıya ilerleyen büyük depremler dizisinin başlangıcı kabul ediliyor. Kent, 13 Mart 1992’de meydana gelen depremde de 650’yi aşkın kişiyi kaybetti.
Bu geçmişin yanı sıra Erzincan’ın doğusunda bulunan Yedisu Fayı’na ilişkin araştırmalar da çalıştayda değerlendirilecek. Bildiri özetlerinde, 1784’ten bu yana büyük bir kırılma üretmediği belirtilen Yedisu Fayı, Türkiye’nin önemli sismik boşluklarından biri olarak ele alınıyor.
ATAG 29 Düzenleme ve Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Yasemin Korkusuz Öztürk, bildiri özetleri kitabının önsözünde Erzincan’ın deprem araştırmaları açısından taşıdığı öneme dikkat çekerek, “Erzincan, ülkemizin deprem gerçeğinin en açık ve en acı biçimde yaşandığı kentlerden biridir” ifadelerini kullandı.
ERZİNCAN’IN ZEMİNİNE İLİŞKİN YENİ VERİLER PAYLAŞILACAK
Çalıştayda, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Deprem Teknolojileri Enstitüsünün kent ölçeğinde yürüttüğü araştırmaların sonuçları da açıklanacak.
Erzincan Valiliği ve İl Millî Eğitim Müdürlüğü iş birliğiyle okullarda kurulan, il merkezinde 10 ve ilçelerde 10 olmak üzere toplam 20 ivme istasyonundan oluşan Deprem Erken Müdahale Sistemi, Kasım 2025’ten bu yana kayıt alıyor. Çalıştayda sunulacak bildiriye göre bu ağ sayesinde Erzincan, kuvvetli yer hareketi istasyonu yoğunluğu bakımından İstanbul’dan sonra ikinci il merkezi konumuna geldi.
Sistemin ilk kayıtları, Erzincan Havzası’nın yumuşak zemin özelliklerinin deprem sarsıntısını büyütebildiğini gösteriyor. Bildiride yer verilen 9 Aralık 2025 Pülümür depremi kayıtlarında, deprem kaynağına yaklaşık aynı uzaklıkta bulunan iki istasyon arasında belirgin fark tespit edildi. Havzanın ortasındaki istasyonun, havza kenarındaki istasyona göre yaklaşık altı kat daha büyük ivme kaydettiği belirtildi.
Bu veriler, kentte deprem etkilerinin değerlendirilmesinde yalnızca faylara uzaklığın değil, yerel zemin koşullarının da dikkate alınması gerektiğini ortaya koyan bulgular arasında sunulacak.
Enstitünün Doğu Anadolu’da kurduğu, 10 geniş bantlı sismometre ve 10 ivmeölçerden oluşan “EZ” sismik ağına ilişkin çalışmalar da programda yer alacak. Ağ ile daha önce haritalanmamış aktif fayların belirlenmesi ve Erzincan Havzası’nın yer altı yapısının görüntülenmesi amaçlanıyor.
YAPI STOKU VE KENTSEL DÖNÜŞÜM ÖNCELİKLERİ DEĞERLENDİRİLECEK
Yedisu Fayı kaynaklı deprem senaryoları üzerine hazırlanan araştırmalarda, zayıf zemin koşullarının olası bir depremde sarsıntı şiddetini nasıl etkileyebileceği ele alınacak.
Özellikle 2000 yılı öncesinde inşa edilen yapı stokuna ilişkin hasar tahminlerinin, kentsel dönüşüm ve güçlendirme çalışmalarında önceliklerin belirlenmesine katkı sağlayabileceği üzerinde durulacak. Araştırmalar, olası deprem etkilerini değerlendirmek ve hazırlık çalışmalarına bilimsel veri sunmak amacıyla paylaşılacak.
KAHRAMANMARAŞ VE SINDIRGI DEPREMLERİ GÜNDEMDE
Çalıştayda Erzincan’ın yanı sıra Doğu Anadolu, Marmara ve Türkiye’nin farklı bölgelerindeki aktif faylara ilişkin bulgular da tartışılacak.
Bingöl’de meydana gelen 2015 Kiğı ve 2021 Yayladere depremlerini inceleyen araştırmalarda, Anadolu Levhası’nın doğu ucunda daha önce haritalanmamış aktif fay sistemlerine ilişkin sonuçlar sunulacak. Bu çalışmalarla bölgedeki deprem tehlikesinin, bilinen büyük fayların yanı sıra diğer aktif fay sistemleri açısından da değerlendirilmesi hedefleniyor.
2023 Kahramanmaraş depremlerine ayrılan özel oturumda ise yaklaşık 200 GNSS istasyonundan elde edilen verilerle deprem sonrası deformasyon, makine öğrenmesi kullanılarak hazırlanan artçı deprem kataloğu ve fay hasar zonlarına ilişkin araştırmalar ele alınacak. Sunulacak artçı kataloğunun, ulusal kataloglara göre yaklaşık dört kat fazla deprem içerdiği bildiriliyor.
2025 Sındırgı depremi üzerine hazırlanan bir araştırmada da ana şoktan önceki son iki ila yedi günlük dönemde belirlenen 85 öncü deprem ve son 48 saatte deprem oluşum hızındaki artış değerlendirilecek. Bu bulgular, gerçekleşmiş depremin geriye dönük analizi kapsamında paylaşılacak.
MARMARA İÇİN DEPREM SENARYOLARI TARTIŞILACAK
ATAG 29’un Marmara oturumunda, Ana Marmara Fayı için hazırlanan Mw 7,3 büyüklüğündeki deprem senaryosu kapsamında İstanbul’daki zemin büyütmesi ele alınacak. Sakarya Havzası için üç boyutlu yer hareketi simülasyonları ve Marmara Denizi altındaki fayların davranışına ilişkin çalışmalar da aynı oturumda değerlendirilecek.
Malatya Fayı başta olmak üzere çeşitli faylarda yürütülen paleosismolojik araştırmalar, Kandilli Rasathanesi verilerinin Avrupa veri altyapısına açılması, medyadaki deprem söyleminin bilimsel yetkinlikle ilişkisi ve 6 Şubat depremlerinin ardından gelişen toplumsal dayanışma da çalıştayın diğer konuları arasında bulunuyor.
SON GÜN ERZİNCAN HAVZASI’NDA ARAZİ GEZİSİ YAPILACAK
Çalıştay, 14 Ekim Çarşamba günü saat 09.00’da Deprem Teknolojileri Enstitüsü Konferans Salonu’nda yapılacak açılış konuşmalarıyla başlayacak.
İlk gün Prof. Dr. Karin Şeşetyan, “Makrosismik Veriden Deprem Tehlikesine” başlıklı ATAG dersini verecek. Davetli konuşmacı Prof. Dr. Bülent Kaypak ise “Sismik Tomografinin Aktif Tektonik Araştırmalarına Katkıları” konulu sunumuyla katılımcılarla buluşacak.
14 ve 15 Ekim’de bilimsel oturumlar ile poster sunumları gerçekleştirilecek. Programın son günü olan 16 Ekim’de ise Erzincan Havzası’nın aktif tektonik özelliklerinin yerinde inceleneceği arazi gezisi düzenlenecek.
Erzincan Valiliği, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü ve Erzincan Belediyesinin desteklediği çalıştaya; Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, İTÜ Maden Fakültesi Vakfı, TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası ve TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası da katkı sunuyor.
Organizasyon tarafından, çalıştayda paylaşılacak bildirilerin deprem tahmini içermediği vurgulandı. Senaryo çalışmalarının olası depremlerin etkilerini ve hazırlık önceliklerini ortaya koymayı amaçladığı, belirli bir tarihte ya da büyüklükte deprem meydana geleceği anlamına gelmediği belirtildi.
